Oğuz Aral Olsaydı Ne Derdi?

Oğuz Aral Olsaydı Ne Derdi?

Bir prompt, bir görsel, bir karikatür — ve kaybettiğimiz bir şey

Çocukluğumda en büyük hayallerimden biriydi. Bir karikatür çizecektim, zarfa koyacaktım, Gırgır dergisine gönderecektim. Oğuz Aral bakacaktı o çizgiye — belki beğenecek, belki beğenmeyecekti. Ama mutlaka bir şey yazacaktı.

O köşe vardı Gırgır'da. Amatör çizerler çalışmalarını gönderir, Aral bunları yayımlardı — kabul edilmeyenler bile. Yanına bir not eklerdi: "Daha fazla eskiz çalış." "Gereksiz taramalardan kaçın." Bu cümle bugün hâlâ o okulu bitirmiş ustaların öğrencilerine ilettiği bir miras.

Dergiye giremesen bile o köşeye girmek büyük bir ayrıcalıktı. Oğuz Aral'ın gözünden geçmek, onun kaleminden bir cümle almak — bu seni çizer yapardı. Ya da çizer olmak isteyip istemediğini anlardın en azından.

Adam sıradan biri değildi. 1936'da Silivri'de doğmuş, Güzel Sanatlar Akademisi'nin üçüncü sınıfından kendi iradesiyle ayrılmıştı. 1958'de pandomim tiyatrosu kurmuş, Anadolu'yu gezmiş. 1964'te çizgi film stüdyosu kurmuş, 50'den fazla film yapmış. 1972'de Gırgır'ı kurmuş — 500 bin tiraja ulaşıp dünyanın üçüncü büyük güldürü dergisi olan bir şey yaratmış.

Hasan Kaçan, Latif Demirci, Mehmet Çağçağ, Gani Müjde — hepsi o okuldan çıktı. El emeği, göz nuru, kağıt üstünde yüzlerce eskizle.

Şimdi ne değişti?

Bir fikrin var. Ama çizmesini bilmiyorsun. Klavyeye oturuyorsun, bir prompt yazıyorsun. Birkaç saniye sonra ekranda bir karikatür beliriyor. İki panelli, balonları yerli yerinde, renkler tutarlı, atmosfer tam istediğin gibi.

Mesela bugün tam böyle yaptım. "Anne bak, ödevleri bir tuşla yapan bir AI app yaptım vibe coding ile" diye bağıran bir ergen çocuk. Yan odadan annenin sesi: "Kaç kere söyledim, ödevini yapmadan bilgisayara oturma!" Ve çocuğun o tanıdık çöküşü: "Puff. Kimse beni anlamıyor."

Fikir güzeldi. Görsel de iyi çıktı. LinkedIn'e koyduk.

Ama hiç eskiz çizmedik. Hiç "bu çizgi neden işe yaramadı" diye sormadık kendimize. Hiç Oğuz Aral'ın o kırmızı kalemiyle işaretlenmiş bir geri dönüş almadık.

Oğuz Aral Olsaydı Ne Derdi?

26 Temmuz 2004'te Bodrum'da tatildeyken kalp krizi geçirip hayatını kaybeden adam bugün yaşasaydı, bu prompt karikatürlerine ne derdi?

Muhtemelen gülerdi önce. Sonra kaşlarını çatar, o meşhur "Huysuz İhtiyar" ifadesiyle bakardı ekrana.

"Fikir var" derdi. "Çizer yok."

Haklı olurdu. Ama belki de şunu da eklerdi: "Peki ya bu fikri kim buldu? O da bir yetenek değil mi?"

İşte tam orada tartışma başlıyor.

Asıl Soru

AI görsel üretimi el emeğini öldürüyor mu? Yoksa fikri olan ama çizemeyen milyonlara bir kapı mı açıyor?

Gırgır'ın o eski köşesine gönderilen amatör çizimler de mükemmel değildi. Çizgiler titrerdi, perspektif kaçardı, balonlar sığmazdı. Ama içinde bir şey vardı — bir çaba, bir ses, bir bakış açısı. Oğuz Aral o sesi duyardı çizginin arkasında.

Bugün AI o çizgiyi düzeltiyor. Titremeyi kaldırıyor, perspektifi oturtuyor, balonları yerleştiriyor. Geriye ne kalıyor? Sadece fikir. Sadece o ses.

Belki de asıl soru şu: Fikir üretmek bir sanat mı, yoksa sadece hammadde mi?

Oğuz Aral "gereksiz taramalardan kaçın" diye öğretirdi. AI zaten tarama yapmıyor. Güzel mi bu, yoksa tam da kaybettiğimiz şey bu mu?

Cihangir parkındaki heykeli iki kez saldırıya uğradı, yeniden yapıldı. Kadıköy'de Avanak Avni ile yan yana bronz olarak duruyor hâlâ. Belki o da bir şey söylüyor bize: bazı şeyler kırılsa da, silinmiyor.

Fikir de öyle. Prompt'la üretilmiş olsa bile.

mindilot.com — AI araçlarını takip ediyoruz. Ama neyi kaybettiğimizi de not ediyoruz. 🐙