Çapraz Kodlayıcı (Cross-Encoder)

Cross-Encoder nedir?

Cross-encoder, iki metni birlikte alıp aralarındaki ilgi derecesini tek bir puanla ölçen bir model türüdür. Örneğin bir soru ile bir belge parçasını yan yana verirsin, cross-encoder sana "bu belge bu soruya ne kadar cevap veriyor" diye 0-1 arası bir skor döndürür.

En çok arama ve RAG •belgeden besleyerek cevap üretme• sistemlerinin reranking •sonuçları yeniden sıralama• aşamasında kullanılır.

Nasıl çalışır?

Karşı yaklaşımı olan bi-encoder soru ve belgeyi ayrı ayrı embedding'e çevirir, sonra vektörleri karşılaştırır — hızlıdır çünkü belgelerin embedding'leri önceden hesaplanabilir. Cross-encoder ise soru ve belgeyi tek bir girdi olarak, birlikte modele sokar. Model iki metni aynı anda "okuduğu" için aralarındaki ince ilişkiyi çok daha iyi yakalar.

Bedeli hız: her soru-belge çifti için modeli baştan çalıştırman gerekir, önceden hesaplama yapamazsın. Bu yüzden milyonlarca belge arasında doğrudan arama yapmak için uygun değildir.

Neden önemli?

Modern arama hatları iki aşamalı çalışır: önce hızlı bir bi-encoder veya BM25 en olası birkaç yüz belgeyi çeker, sonra cross-encoder bu kısa listeyi yeniden sıralayıp en isabetlileri en üste taşır. Bu ikili yapı, hem hızı hem de doğruluğu bir arada verir — RAG sistemlerinin cevap kalitesini yükselten en etkili adımlardan biridir.

Kullanım alanları

• RAG hatlarında getirilen belgeleri yeniden sıralama (reranking)
• Semantic search sonuçlarının isabetini artırma
• Soru-cevap eşleştirme ve doğrulama
• İki metnin anlamsal benzerliğini hassas ölçme